Diploma विद्यार्थ्यांसाठी Education Loan – संपूर्ण मार्गदर्शन
आजच्या काळात 10वी किंवा 12वी नंतर Diploma (पॉलिटेक्निक / ITI) हा अभ्यासक्रम करणाऱ्या विद्यार्थ्यांची संख्या झपाट्याने वाढत आहे. कारण कमी कालावधीत कौशल्यपूर्ण शिक्षण, लवकर नोकरीच्या संधी आणि परवडणारे शिक्षण हे Diploma चे मोठे फायदे आहेत.
पण खाजगी कॉलेज, हॉस्टेल, पुस्तके, उपकरणे यामुळे Diploma शिक्षणाचा खर्चही वाढत चालला आहे.
अशा वेळी अनेक पालक आणि विद्यार्थी विचारतात –
“Diploma साठी Education Loan मिळतो का?” उत्तर आहे – होय, नक्कीच मिळतो.
या ब्लॉगमध्ये आपण Diploma विद्यार्थ्यांसाठी Education Loan बद्दल सर्व काही सोप्या मराठीत समजून घेणार आहोत.
Education Loan म्हणजे काय?
Education Loan म्हणजे विद्यार्थ्याच्या शिक्षणासाठी बँक किंवा वित्तीय संस्था देत असलेले कर्ज.
हे कर्ज खालील खर्चासाठी वापरता येते:
- कॉलेज / पॉलिटेक्निक फी
- ITI फी
- हॉस्टेल खर्च
- पुस्तके आणि साहित्य
- टूल्स, यंत्रसामग्री
- परीक्षा आणि इतर शैक्षणिक खर्च
Diploma साठी घेतलेले Education Loan हे विद्यार्थ्याच्या नावावर असते, पण पालक सह-अर्जदार असतात.
Diploma म्हणजे काय? (थोडक्यात)
Diploma म्हणजे:
- 10वी किंवा 12वी नंतर करता येणारा
- 2 ते 3 वर्षांचा
- कौशल्यावर आधारित अभ्यासक्रम
Diploma कोर्सचे उदाहरण:
- Diploma in Mechanical Engineering
- Diploma in Civil Engineering
- Diploma in Electrical
- Diploma in Computer / IT
- ITI ट्रेड्स (Fitter, Electrician, Welder इ.)
Diploma साठी Education Loan मिळतो का?
होय. जर विद्यार्थी AICTE / State Board / NCVT मान्यताप्राप्त संस्थेत Diploma किंवा ITI करत असेल, तर Education Loan मिळतो.
👉 सरकारी बँका आणि काही खासगी बँका Diploma विद्यार्थ्यांना कर्ज देतात.
Diploma Education Loan कोण घेऊ शकतो?
खालील अटी पूर्ण असणे गरजेचे आहे:
- विद्यार्थी भारतीय नागरिक असावा
- 10वी किंवा 12वी पास असावा
- मान्यताप्राप्त पॉलिटेक्निक / ITI मध्ये प्रवेश मिळालेला असावा
- पालक किंवा पालकसमान व्यक्ती सह-अर्जदार असावा
Diploma Education Loan साठी किती रक्कम मिळते?
Diploma साठी साधारणपणे:
- ₹50,000 ते ₹10 लाखांपर्यंत कर्ज मिळू शकते
- सरकारी बँकांमध्ये ₹4 लाखांपर्यंत तारण लागत नाही
- कोर्स व कॉलेजवर रक्कम अवलंबून असते
ITI साठी सहसा कर्ज रक्कम कमी असते, पण तरीही फी भागवण्यासाठी पुरेशी असते.
Diploma Education Loan चे प्रकार
1) Collateral-Free Diploma Education Loan
- ₹4 लाखांपर्यंत
- कोणतीही जमीन किंवा घर तारण ठेवावी लागत नाही
- पालक सह-अर्जदार पुरेसा असतो
हा पर्याय गरीब व मध्यमवर्गीय कुटुंबांसाठी खूप उपयुक्त आहे.
2) Collateral-Based Diploma Education Loan
- ₹4 लाखांपेक्षा जास्त रक्कम
- घर, जमीन, FD, LIC पॉलिसी तारण द्यावी लागते
- मोठ्या खाजगी कॉलेजसाठी वापरला जातो
3) Government Scheme अंतर्गत Diploma Loan
सरकारच्या काही योजना Diploma विद्यार्थ्यांना मदत करतात:
- Vidya Lakshmi Portal
- Central Sector Interest Subsidy Scheme (CSIS)
या योजनांमध्ये:
- व्याजावर सवलत
- काही कालावधीसाठी व्याज माफी
- गरीब विद्यार्थ्यांना फायदा
Diploma Education Loan मध्ये कोणते खर्च कव्हर होतात?
Education Loan फक्त फीपुरता मर्यादित नसतो.
यामध्ये समाविष्ट:
- ट्युशन फी
- प्रवेश फी
- हॉस्टेल व मेस खर्च
- पुस्तके
- टूल्स आणि प्रॅक्टिकल साहित्य
- परीक्षा फी
म्हणजे Diploma शिक्षणासाठी लागणारा जवळजवळ पूर्ण खर्च.
Diploma Education Loan चा व्याजदर
व्याजदर बँकेनुसार बदलतो:
- सरकारी बँका: 8% ते 10%
- खासगी बँका: 10% ते 14%
- NBFC: 12% पेक्षा जास्त
सरकारी बँक स्वस्त असते, पण कागदपत्रांची प्रक्रिया थोडी वेळखाऊ असते.
Moratorium Period म्हणजे काय?
Moratorium Period म्हणजे:
Diploma शिक्षण चालू असताना आणि त्यानंतर 6 ते 12 महिने EMI भरावी लागत नाही.
म्हणजे:
- शिक्षण पूर्ण होईपर्यंत कर्ज फेडायची गरज नाही
- नोकरी लागल्यानंतरच EMI सुरू होते
हा Diploma Education Loan चा मोठा फायदा आहे.
Diploma Education Loan परतफेड कशी करायची?
- EMI स्वरूपात
- 5 ते 15 वर्षांचा कालावधी
- लवकर फेडल्यास व्याज कमी लागते
सरकारी बँकांमध्ये Prepayment Penalty नसते.
Diploma Education Loan साठी आवश्यक कागदपत्रे
सामान्यतः खालील कागदपत्रे लागतात:
- प्रवेश पत्र (Admission Letter)
- फी स्ट्रक्चर
- आधार कार्ड
- पॅन कार्ड
- 10वी / 12वी मार्कशीट
- पालकांचे उत्पन्न प्रमाणपत्र
- बँक स्टेटमेंट
Diploma Education Loan चे फायदे
- शिक्षणासाठी पैसे अडथळा ठरत नाहीत
- पालकांवर आर्थिक ताण कमी
- कमी व्याजदर
- Tax Benefit (Section 80E)
- भविष्यासाठी गुंतवणूक
Diploma Education Loan चे तोटे
- व्याज वाढत जाते
- नोकरी न लागल्यास EMI अडचणीची
- काही वेळा कर्ज नाकारले जाऊ शकते
- चुकीचा कोर्स निवडल्यास धोका
म्हणून Diploma कोर्स निवडताना विचारपूर्वक निर्णय घ्यावा.
Diploma Education Loan नाकारला जाण्याची कारणे
- कॉलेज मान्यताप्राप्त नसणे
- पालकांचे उत्पन्न खूप कमी असणे
- कागदपत्रे अपूर्ण असणे
- क्रेडिट हिस्ट्री खराब असणे
Diploma विद्यार्थ्यांनी Loan घेण्यापूर्वी काय विचार करावा?
- कोर्सला मागणी आहे का
- नोकरीच्या संधी आहेत का
- EMI परवडेल का
- सरकारी कॉलेजचा पर्याय आहे का
Education Loan हा आधार आहे, ओझे नाही – जर योग्य नियोजन असेल तर.
Diploma नंतर करिअरच्या संधी
Diploma केल्यानंतर:
- थेट नोकरी
- Apprenticeship
- Engineering (Lateral Entry)
- Skill based private jobs
म्हणजे Diploma Education Loan घेतलेला पैसा भविष्यात परत मिळवणे शक्य आहे.
निष्कर्ष
Diploma विद्यार्थ्यांसाठी Education Loan हा शिक्षण सुरू ठेवण्यासाठी एक मजबूत पर्याय आहे. योग्य कॉलेज, योग्य कोर्स आणि योग्य बँक निवडली, तर हे कर्ज तुमचे आयुष्य बदलू शकते.
शिक्षणासाठी कर्ज घेणे चुकीचे नाही, पण अज्ञानात कर्ज घेणे चुकीचे आहे. माहिती घ्या, विचार करा आणि मगच निर्णय घ्या.